เมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2569 นายยศพล เวณุโกเศศ เลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ได้ลงนามประกาศ “ระเบียบสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ว่าด้วยการบริหารสถานศึกษา พ.ศ. 2569” โดยให้ยกเลิกระเบียบเดิม 2 ฉบับ คือ ฉบับ พ.ศ. 2552 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566 แล้วใช้ระเบียบฉบับใหม่นี้แทน ตั้งแต่ปีการศึกษา 2569 เป็นต้นไป ทำไมต้องออกระเบียบฉบับใหม่? เนื่องจากกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องหลายฉบับได้มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ทั้งกฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติ กฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ และกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา จึงจำเป็นต้องปรับปรุงระเบียบว่าด้วยการบริหารสถานศึกษาให้สอดคล้องกับภารกิจของสถานศึกษาในปัจจุบัน โครงสร้างการบริหาร 4 ฝ่าย ระเบียบฉบับใหม่กำหนดให้สถานศึกษาแบ่งการบริหารงานออกเป็น 4 ฝ่าย ดังนี้ 1. ฝ่ายบริหารทรัพยากร (7 งาน) รับผิดชอบการวางแผนการปฏิบัติงาน การควบคุม กำกับ ดูแลงานบริหารงานทั่วไป งานบริหารและพัฒนาทรัพยากรบุคคล งานการเงิน งานการบัญชี งานพัสดุ งานอาคารสถานที่ และงานทะเบียน งานบริหารงานทั่วไป งานบริหารและพัฒนาทรัพยากรบุคคล งานการเงิน งานการบัญชี งานพัสดุ งานอาคารสถานที่ งานทะเบียน 2. ฝ่ายยุทธศาสตร์และแผนงาน (6 งาน) รับผิดชอบการพัฒนายุทธศาสตร์ แผนงานและงบประมาณ งานมาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา งานศูนย์ดิจิทัลและสื่อสารองค์กร งานส่งเสริมการวิจัย นวัตกรรม และสิ่งประดิษฐ์ รวมถึงงานติดตามและประเมินผลการอาชีวศึกษา งานพัฒนายุทธศาสตร์ แผนงานและงบประมาณ งานมาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา งานศูนย์ดิจิทัลและสื่อสารองค์กร งานส่งเสริมการวิจัย นวัตกรรม และสิ่งประดิษฐ์ งานส่งเสริมธุรกิจและการเป็นผู้ประกอบการ งานติดตามและประเมินผลการอาชีวศึกษา 3. ฝ่ายกิจการนักเรียน นักศึกษา (5 งาน) รับผิดชอบงานกิจกรรมนักเรียน นักศึกษา งานครูที่ปรึกษาและการแนะแนว งานปกครองและความปลอดภัยนักเรียน นักศึกษา งานสวัสดิการนักเรียน นักศึกษา และงานโครงการพิเศษและการบริการสังคม งานกิจกรรมนักเรียน นักศึกษา งานครูที่ปรึกษาและการแนะแนว งานปกครองและความปลอดภัยนักเรียน นักศึกษา งานสวัสดิการนักเรียน นักศึกษา งานโครงการพิเศษและการบริการ 4. ฝ่ายวิชาการ (7 งาน) รับผิดชอบงานแผนวิชา/ภาควิชา/คณะวิชา งานพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ งานวัดผลและประเมินผล งานอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีและความร่วมมือ งานวิทยบริการและเทคโนโลยีการศึกษา งานการศึกษาพิเศษและความเสมอภาคทางการศึกษา และงานพัฒนาหลักสูตรสายเทคโนโลยีหรือสายปฏิบัติการ แผนวิชา…/ภาควิชา…/คณะวิชา… งานพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ งานวัดผลและประเมินผล งานอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีและความร่วมมือ งานวิทยบริการและเทคโนโลยีการศึกษา งานการศึกษาพิเศษและความเสมอภาคทางการศึกษา งานพัฒนาหลักสูตรสายเทคโนโลยีหรือสายปฏิบัติการ บุคลากรในสถานศึกษา (หมวด 3) ระเบียบฉบับนี้กำหนดบทบาทหน้าที่ของบุคลากรทุกระดับอย่างชัดเจน ตั้งแต่ผู้อำนวยการสถานศึกษา รองผู้อำนวยการ ครูผู้ช่วย ครู ไปจนถึงพนักงานราชการ ลูกจ้างประจำ และลูกจ้างชั่วคราว ผู้อำนวยการสถานศึกษา มีอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบบังคับบัญชาบุคลากรในสถานศึกษา บริหารกิจการของสถานศึกษา การวางแผนการปฏิบัติงาน การควบคุมกำกับ ดูแลการบริหารงานบุคคล การเงิน การพัสดุ สถานที่ และทรัพย์สินอื่นของสถานศึกษาตามวงเงินงบประมาณที่สถานศึกษาได้รับ ครู มีหน้าที่และความรับผิดชอบเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอน การส่งเสริมการเรียนรู้ พัฒนาผู้เรียน ปฏิบัติงานวิชาการ พัฒนาตนเองและวิชาชีพ ประสานความร่วมมือกับผู้ปกครอง บุคคลในชุมชน และสถานประกอบการ คณะกรรมการสถานศึกษา (หมวด 4) สถานศึกษาแต่ละแห่งให้มีคณะกรรมการสถานศึกษาคณะหนึ่ง มีหน้าที่ในการส่งเสริม สนับสนุน ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะในการจัดอาชีวศึกษาและการฝึกอบรมวิชาชีพ โดยมีอำนาจและหน้าที่สำคัญ อาทิ กำกับดูแลการบริหารงานบุคคล เสนอความต้องการจำนวนและอัตราตำแหน่ง ให้ความเห็นชอบและอนุมัติเกี่ยวกับเงินรายได้ของสถานศึกษา รวมถึงให้ความเห็นชอบแผนพัฒนาการจัดการศึกษาและแผนปฏิบัติราชการประจำปี สิ่งที่เปลี่ยนแปลงสำคัญจากระเบียบเดิม จากการเปรียบเทียบกับระเบียบฉบับเดิม มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญหลายประการ ได้แก่ เปลี่ยนชื่อฝ่าย: “ฝ่ายแผนงานและความร่วมมือ” เดิม เปลี่ยนเป็น “ฝ่ายยุทธศาสตร์และแผนงาน” เพิ่มงานใหม่: งานศูนย์ดิจิทัลและสื่อสารองค์กร, งานส่งเสริมธุรกิจและการเป็นผู้ประกอบการ, งานการศึกษาพิเศษและความเสมอภาคทางการศึกษา เน้นเทคโนโลยีดิจิทัล: เพิ่มงานด้านดิจิทัล ความปลอดภัยข้อมูล และทักษะดิจิทัลให้ชัดเจน เน้นนวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์: มีงานส่งเสริมการวิจัย นวัตกรรม สิ่งประดิษฐ์และหุ่นยนต์ เป็นการเฉพาะ เพิ่มบทบาทด้านธุรกิจ: ส่งเสริมให้ผู้เรียนเป็นผู้ประกอบการ มีทักษะการทำธุรกิจจริง ผลกระทบต่อสถานศึกษา สถานศึกษาในสังกัด สอศ. ทุกแห่งจะต้องปรับโครงสร้างการบริหารงานให้เป็นไปตามระเบียบฉบับนี้ตั้งแต่ปีการศึกษา 2569 เป็นต้นไป โดยผู้อำนวยการสถานศึกษาต้องพิจารณาแต่งตั้ง มอบหมาย และเปลี่ยนแปลงบุคลากรในสถานศึกษาให้ทำหน้าที่ต่าง ๆ ตามระเบียบนี้ แล้วรายงานให้สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษาทราบโดยเร็ว ที่มา: ระเบียบสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ว่าด้วยการบริหารสถานศึกษา พ.ศ. 2569 ประกาศ ณ วันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2569 ลงนามโดย นายยศพล เวณุโกเศศ เลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา Download ฉบับเต็ม…

การเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ในระบบอาชีวศึกษาจะดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพและมีคุณภาพได้นั้น จำเป็นต้องมี กลไกการขับเคลื่อน ที่ชัดเจน ครอบคลุมทั้งระบบบริหารจัดการ การประสานงาน ระบบข้อมูล และการกำกับติดตาม เพื่อให้มั่นใจว่าการเทียบโอนเป็นไปตามมาตรฐานและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ผู้เรียน ระบบบริหารจัดการ ระบบบริหารจัดการการเทียบโอนอาชีวศึกษามีโครงสร้างที่ชัดเจน 3 ระดับ ระดับชาติ: สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย หลักเกณฑ์ มาตรฐาน และแนวทางการเทียบโอน รวมถึงพัฒนาระบบและเครื่องมือที่จำเป็น ระดับจังหวัด/ภาค: อาชีวศึกษาจังหวัดทำหน้าที่ประสานงานระหว่างส่วนกลางกับสถานศึกษา กำกับดูแลการดำเนินงานในพื้นที่ และรายงานผลต่อส่วนกลาง ระดับสถานศึกษา: สถานศึกษาเป็นหน่วยปฏิบัติที่ดำเนินการเทียบโอนโดยตรง มีคณะกรรมการเทียบโอนระดับสถานศึกษาเป็นผู้รับผิดชอบ การประสานงานระหว่างหน่วยงาน การเทียบโอนอาชีวศึกษาต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน ทั้งภายในและภายนอก สอศ. ได้แก่ สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) ในเรื่องการเทียบโอนจากใบรับรองมาตรฐานอาชีพ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ในเรื่องการเทียบโอนจากการฝึกอบรมและมาตรฐานฝีมือแรงงาน สถานประกอบการ ในเรื่องการยืนยันประสบการณ์การทำงานและสมรรถนะ สถานศึกษาอื่น ในเรื่องการโอนผลการเรียนระหว่างสถานศึกษา ระบบข้อมูลสารสนเทศ ระบบข้อมูลเป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนการเทียบโอน ประกอบด้วย ฐานข้อมูลผู้ขอเทียบโอน บันทึกข้อมูลผู้ขอเทียบโอนทุกราย รวมถึงประเภทการเทียบโอน รายวิชาที่เทียบโอน และผลการพิจารณา ระบบธนาคารหน่วยกิต ระบบบันทึกและจัดการหน่วยกิตสะสมของผู้เรียน เชื่อมโยงกับระบบทะเบียนของสถานศึกษา ระบบรายงาน ระบบจัดทำรายงานสถิติการเทียบโอนในภาพรวม ทั้งระดับสถานศึกษา จังหวัด และระดับชาติ การกำกับ ติดตาม และประเมินผล การกำกับดูแล สอศ. กำหนดให้มีการกำกับดูแลการเทียบโอนอย่างสม่ำเสมอ โดยตรวจสอบว่าสถานศึกษาดำเนินการตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด ใช้เกณฑ์การประเมินที่ถูกต้อง และจัดเก็บเอกสารอย่างครบถ้วน การติดตามผล มีการติดตามผลการเทียบโอนเป็นระยะ ทั้งในแง่ปริมาณ (จำนวนผู้เทียบโอน จำนวนรายวิชา) และคุณภาพ (ผลการเรียนของผู้ที่เทียบโอน อัตราการสำเร็จการศึกษา) การประเมินผล มีการประเมินผลระบบการเทียบโอนในภาพรวม เพื่อพัฒนาปรับปรุงหลักเกณฑ์และแนวทางให้ดียิ่งขึ้น การรายงานผล สถานศึกษาต้องจัดทำรายงานผลการเทียบโอนส่งต่อหน่วยงานต้นสังกัดเป็นประจำ ประกอบด้วย จำนวนผู้ขอเทียบโอนจำแนกตามประเภท จำนวนรายวิชาที่ได้รับการเทียบโอน ผลการพิจารณา (ผ่าน/ไม่ผ่าน) ปัญหาและอุปสรรคที่พบ ข้อเสนอแนะในการปรับปรุง ความท้าทายและแนวทางพัฒนา แม้ระบบการเทียบโอนจะมีกลไกที่ชัดเจน แต่ยังมีความท้าทายที่ต้องพัฒนาต่อ เช่น การสร้างความรู้ความเข้าใจให้ครูและบุคลากรทุกระดับ การพัฒนาระบบสารสนเทศให้ทันสมัยและใช้งานง่าย การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับภาคเอกชนและสถานประกอบการ สรุป กลไกการขับเคลื่อนระบบการเทียบโอนอาชีวศึกษาเป็นเสมือนเครื่องยนต์ที่ทำให้ระบบทั้งหมดทำงานได้อย่างราบรื่น ตั้งแต่การกำหนดนโยบายในระดับชาติ การประสานงานในระดับจังหวัด จนถึงการปฏิบัติงานในระดับสถานศึกษา ทุกระดับต้องทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การเทียบโอนเป็นเครื่องมือที่ช่วยเปิดโอกาสทางการศึกษาให้กับทุกคนอย่างแท้จริง อ้างอิง: แนวทางการจัดการอาชีวศึกษาด้วยวิธีการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา (ฉบับปรับปรุง) สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ธันวาคม 2568

การเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ในระบบอาชีวศึกษาจะสำเร็จได้ดีนั้น ครูอาชีวศึกษา มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่ง ทั้งในฐานะผู้ประเมิน ผู้ให้คำปรึกษา และสมาชิกคณะกรรมการเทียบโอน บทความนี้สรุปบทบาทหน้าที่และสิ่งที่ครูอาชีวะต้องรู้เกี่ยวกับระบบการเทียบโอน โครงสร้างคณะกรรมการเทียบโอน ระบบการเทียบโอนอาชีวศึกษามีคณะกรรมการ 3 ระดับ ที่ครูอาจมีส่วนเกี่ยวข้อง 1. ระดับชาติ คณะกรรมการบริหารการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย หลักเกณฑ์ และแนวทางการเทียบโอนในภาพรวม 2. ระดับจังหวัด/ภาค คณะกรรมการระดับอาชีวศึกษาจังหวัด ทำหน้าที่ประสานงานและกำกับดูแลการเทียบโอนในพื้นที่ 3. ระดับสถานศึกษา คณะกรรมการเทียบโอนระดับสถานศึกษา ซึ่งเป็นระดับที่ครูมีบทบาทมากที่สุด ทำหน้าที่พิจารณาและดำเนินการเทียบโอนโดยตรง บทบาทของครูในกระบวนการเทียบโอน ครูในฐานะกรรมการเทียบโอน ครูผู้สอนในสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องจะได้รับการแต่งตั้งเป็นคณะกรรมการเทียบโอนระดับสถานศึกษา มีหน้าที่พิจารณาเปรียบเทียบสมรรถนะ ประเมินผู้ขอเทียบโอน และให้ความเห็นในการอนุมัติ ครูในฐานะผู้ประเมิน ครูเป็นผู้ออกแบบและดำเนินการทดสอบหรือประเมินสมรรถนะผู้ขอเทียบโอน ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ รวมถึงการสัมภาษณ์และการสาธิตการทำงาน ครูในฐานะผู้ให้คำปรึกษา ครูมีบทบาทในการให้คำแนะนำแก่ผู้เรียนเกี่ยวกับการเทียบโอน เช่น รายวิชาที่สามารถเทียบโอนได้ เอกสารที่ต้องเตรียม และขั้นตอนที่ต้องดำเนินการ สิ่งที่ครูต้องรู้เกี่ยวกับการเทียบโอน 6 รูปแบบ ครูควรมีความเข้าใจเกี่ยวกับการเทียบโอนทั้ง 6 รูปแบบ เพื่อให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ รูปแบบที่ 1: การโอนผลการเรียนรายวิชา หลักสูตรเดียวกัน – เป็นการโอนตรงระหว่างรายวิชาเดียวกัน รูปแบบที่ 2: การเทียบโอนต่างหลักสูตร – ต้องเปรียบเทียบสมรรถนะ (ปวช. 60% / ปวส. 75%) รูปแบบที่ 3: การเทียบโอนจากการฝึกอบรม – ตรวจสอบหลักสูตรฝึกอบรมที่ได้รับการรับรอง รูปแบบที่ 4: การเทียบโอนจากใบรับรองมาตรฐานอาชีพ – ตรวจสอบใบรับรองกับสมรรถนะรายวิชา รูปแบบที่ 5: การเทียบโอนจากประสบการณ์การประกอบอาชีพ – ต้องประเมินสมรรถนะจากการทำงานจริง รูปแบบที่ 6: การเทียบโอนจากการศึกษาตามอัธยาศัย – ต้องประเมินจากหลักฐานและการทดสอบ เกณฑ์การประเมินที่ครูต้องใช้ การเปรียบเทียบสมรรถนะ ครูต้องเปรียบเทียบสมรรถนะระหว่างสิ่งที่ผู้ขอเทียบโอนมีกับสมรรถนะรายวิชา โดยพิจารณาจากจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคำอธิบายรายวิชา เกณฑ์เปอร์เซ็นต์สมรรถนะ ครูต้องจำเกณฑ์สำคัญ คือ ระดับ ปวช. ต้องมีสมรรถนะตรงกันไม่น้อยกว่า 60% และระดับ ปวส. ต้องมีสมรรถนะตรงกันไม่น้อยกว่า 75% การประเมินเพิ่มเติม เมื่อสมรรถนะไม่ครบ ครูอาจต้องออกแบบการทดสอบเพิ่มเติม ซึ่งอาจเป็นการสอบข้อเขียน สอบปฏิบัติ สัมภาษณ์ หรือการสาธิตการทำงาน เอกสารที่ครูต้องจัดทำ ในฐานะกรรมการเทียบโอน ครูมีหน้าที่จัดทำเอกสารที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ แบบบันทึกการเปรียบเทียบสมรรถนะรายวิชา แบบบันทึกผลการประเมิน/ทดสอบ รายงานผลการพิจารณาเทียบโอน เอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมการ โดยมีแบบฟอร์มมาตรฐานตามที่ สอศ. กำหนด เช่น แบบฟอร์ม ทอ.01-05 และ CB.09-13 ข้อควรระวังสำหรับครู ครูควรดำเนินการเทียบโอนอย่างรอบคอบและเป็นธรรม โดยยึดหลักเกณฑ์ที่กำหนด ไม่ผ่อนปรนเกณฑ์จนส่งผลต่อคุณภาพ และต้องจัดเก็บเอกสารอย่างเป็นระบบเพื่อรองรับการตรวจสอบ ที่สำคัญคือต้องมีความเข้าใจในรายวิชาที่ตนรับผิดชอบอย่างถ่องแท้ เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบสมรรถนะได้อย่างแม่นยำ สรุป ครูอาชีวศึกษามีบทบาทสำคัญในทุกขั้นตอนของกระบวนการเทียบโอน ตั้งแต่การให้คำปรึกษา การประเมิน จนถึงการอนุมัติ การมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และแนวทางการเทียบโอนทั้ง 6 รูปแบบจะช่วยให้ครูสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนระบบการเทียบโอนอาชีวศึกษาให้บรรลุเป้าหมาย อ้างอิง: แนวทางการจัดการอาชีวศึกษาด้วยวิธีการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา (ฉบับปรับปรุง) สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ธันวาคม 2568